Տրանսպորտով բոլոր վթարների մոտ 75%-ը տեղի է ունենում վարորդների կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման պատճառով։ Խախտումների ամենավտանգավոր տեսակները շարունակում են մնալ արագության գերազանցումը, ճանապարհային նշանների անտեսումը, հանդիպակաց երթևեկության մեջ մտնելը և ոչ սթափ վիճակում վարելը։ Շատ հաճախ վթարների են հանգեցնում վատ ճանապարհները (հիմնականում սայթաքուն) և մեքենաների անսարքությունը։
Ավտովթարների առանձնահատկությունն այն է, որ վիրավորների 80%-ը մահանում է առաջին երեք ժամում արյան մեծ կորստի պատճառով։

Ինչպես գործել, երբ բախումն անխուսափելի է

Պահպանեք ձեր հանգստությունը. սա թույլ կտա ձեզ կառավարել մեքենան մինչև վերջին հնարավորությունը: Լարեք բոլոր մկանները, մի հանգստացեք մինչև վերջ: Ամեն ինչ արեք սպասվող հարվածից հեռու մնալու համար՝ ճամփեզրի ջրատար առուն, ցանկապատը, թուփը, նույնիսկ ծառը ավելի լավ է, քան ձեր վրա եկող մեքենան: Հիշեք, որ անշարժ առարկայի հետ բախման ժամանակ ձախ կամ աջ թևի հարվածն ավելի վատ է, քան ամբողջ բախարգելով: Պաշտպանեք ձեր գլուխը, եթե հարվածն անխուսափելի է:
Եթե նստած եք առջևի ուղևորի նստատեղին, ծածկեք ձեր գլուխը ձեր ձեռքերով և պառկեք կողքի վրա՝ փռված նստատեղի վրա: Հետևի նստատեղին նստած՝ փորձեք ընկնել հատակին։ Եթե ձեր կողքին երեխա կա, ծածկեք նրան ձեզնով:

Ինչ անել, մեքենայի ջրի մեջ ընկնելու դեպքում

Ջուրն ընկնելու դեպքում մեքենան կարող է որոշ ժամանակ մնալ ջրի երեսին, այնքան, որ հնարավոր է լքել այն։ Դուրս եկեք բաց պատուհանից, քանի որ, երբ դուռը բացեք, մեքենան կտրուկ կսկսի խորտակվել։
Փակ պատուհաններով և դռներով մինչև հատակ սուզվելիս մեքենայի սրահի օդը պահպանվում է մի քանի րոպե։ Միացրեք լուսարձակները (մեքենան ավելի հեշտ գտնելու համար), ակտիվորեն օդափոխեք թոքերը (խորը շունչն ու արտաշնչումը թույլ են տալիս արյունը թթվածնով լցնել «ապագայի համար»), ազատվեք ավելորդ հագուստից, վերցրեք փաստաթղթերն ու գումարը։ Դուրս եկեք մեքենայից դռան կամ պատուհանի միջով, երբ մեքենան կիսով չափ լցված է ջրով, հակառակ դեպքում ձեզ կխանգարի սրահ մտնող ջրի հոսքը: Անհրաժեշտության դեպքում կոտրեք դիմապակին ծանր հարմար առարկայով:

Աջակցություն ճանապարհատրանսպորտային պատահարներից տուժածներին

Եթե տուժածը մնացել է մեքենայի սրահում և չի կարող ինքնուրույն լքել այն

Անհրաժեշտ է կապ հաստատել տուժածի հետ և վերահսկել նրա վիճակը մինչև շտապօգնության կամ փրկարարների ժամանումը։ Մի փորձեք ինքներդ (բացառությամբ ստորև նկարագրված դեպքերի) հանել տուժածին, քանի որ դա կարող է խորացնել վնասվածքը: Տուժողի վիճակը վերահսկելու ամենահեշտ ձևը երկխոսությունն է: Տուժողի հետ շփման ընթացքում կարող եք պարզել նրա բողոքները։ Անգիտակից վիճակում գտնվող տուժածների մոտ հարկ է պարբերաբար ստուգել շնչառության նշանների առկայությունը: Անհրաժեշտ է այունահոսության առաջացման կամ կրկնության պարբերական արտաքին զննում անցկացնելը և վիրակապերի կամ շրջագծերի վերահսկել: Բացի այդ, պետք է վերահսկել շրջակա միջավայրը՝ հնարավոր վտանգները ժամանակին վերացնելու համար:

Երբեմն կարող է լինել այնպիսի իրավիճակ, երբ պետք է հեռացնել տուժածին մեքենայից: Միևնույն ժամանակ, պետք է հիշել, որ տուժածներին մեքենայից կամ դժվարամատչելի այլ վայրից շտապ հեռացնելն իրականացվում է ՄԻԱՅՆ ԵՐԲ ՆՐԱ ԿՅԱՆՔԻՆ ԵՎ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆԸ ՎՏԱՆԳ Է ՍՊԱՌՆՈՒՄ (բենզինի կայուն հոտ, մեքենայի ծուխ և այլն) և անհնար է առաջին օգնություն ցուցաբերել այն պայմաններում, որում գտնվում է տուժածը (սրտի բաբախյունը և շնչառությունը կանգ են առնում, տաքացման հնարավորություն չկա և այլն): Մնացած բոլոր դեպքերում անհրաժեշտ է սպասել շտապօգնության և միջադեպի հետևանքների վերացմանն առնչվող այլ ծառայությունների ժամանումին:

Եթե տուժածը գիտակից է

Նրա շտապ հեռացումն իրականացվում է հետևյալ կերպ. առաջին օգնության մասնակցի ձեռքերը պահում են տուժածի թևատակերի տակ՝ ամրացնելով նրա նախաբազուկը, որից հետո տուժածին հանում են դուրս (Նկար 1):

Ընդհանուր գործողություններ ճանապարհատրանսպորտային վթարի դեպքում

• Կանգնեցրեք մեքենան, միացրեք վթարային լույսերը, տեղադրեք վթարային կանգառի նշանը:
• Զանգահարեք շտապ օգնության ծառայություններ՝ հավաքելով 1-01 կամ 911 և նշեք՝
  ճշգրիտ հասցեն (բնակավայրի համար) կամ ճանապարհի անվանումը և կիլոմետրը, որտեղ տեղի է ունեցել վթարը (եթե անհնար է ճշգրիտ վայրը որոշել, ապա պետք է հնարավորինս պարզել առկա կողմնորոշիչները՝ մոտակայքում գտնվող հայտնի տեսարժան վայրեր, խոշոր առևտրի կենտրոններ, ճամբարներ, մոտակա բնակավայրեր և այլն),
  վնասված մեքենաների քանակը, դրանց թափքի տեսակները, մակնիշները (հնարավորության դեպքում), դրանց դեֆորմացիայի (ոչնչացման) աստիճանը և ավտովթարից հետո դիրքը (անիվների վրա կանգնած, կողքի գլորված, տանիքին, երթևեկելի մասից դուրս և այլն),
  տեղեկություններ զոհերի թվի և նրանց վնասվածքների/վերքերի բնույթի մասին (որ մեքենաներում և քանի մարդ կա, դրանց սեղմման աստիճանը, վիճակը, նրանց թվում երեխաներ կան և այլն),
  երկրորդային վնասակար գործոնների առկայությունը (հրդեհ, վառելիքի և քսանյութերի արտահոսք, անհայտ նյութեր (քիմիական, թունավոր),
  վթարի վայրում առկա այլ հանգամանքներ, որոնք կարող են վտանգ ներկայացնել (էլեկտրական գծի հենասյունի վնաս, ծառեր, սյուներ, այլ կառույցներ, որոնք կարող են փլվել և լրացուցիչ վնաս պատճառել վնասված մեքենաներին և դրանցում գտնվող մարդկանց):
• Անջատեք բռնկումը և անջատեք մարտկոցը վնասված մեքենաներում՝ հրդեհից և անվտանգության բարձիկներից խուսափելու համար (եթե դրանք չեն գործարկվել հարվածի ժամանակ):
• Անջատեք մարտկոցը` նախ անջատելով (կտրելով) բացասական (բացասական) մալուխը, ինչը կվերացնի դրական տերմինալի պատահական հողակցման հետևանքով առաջացած կայծի հավանականությունը:
• Անհրաժեշտության դեպքում առաջին օգնություն ցուցաբերեք տուժածին:

Գրված է ՌԴ ԱԻՆ պաշտոնական ինտերնետային պորտալի նյութերի հիման վրա